Blog. Bitcoin is overhyped, maar blockchain heeft enorme potentie

Large group of people forming the bitcoin sign. Vector illustration

 

In 2008 werd de Bitcoin geïntroduceerd. Uitgifte en beheer van deze nieuwe elektronische muntsoort worden niet gereguleerd door een centrale bank, maar door een netwerk van computers. Je kunt iemand Bitcoins sturen zonder de tussenkomst van een intermediair, zoals een bank, die de transactie controleert en verwerkt. Bitcoin is omstreden, omdat het wordt geassocieerd met illegale handel, bijvoorbeeld op de intussen door de FBI opgerolde website Silk Road. Ook andere alternatieve munten komen niet erg van de grond omdat het nut voor gebruikers te beperkt is. Er zijn al 400 zogenaamde cryptomunten gesneuveld.

Toch is Bitcoin belangrijk. Wereldwijd is er meer dan 1 miljard dollar geïnvesteerd in bitcoingerelateerde startups. De focus verschuift momenteel van digitale munten naar andere toepassingen van blockchain, de technologie achter Bitcoin. Blockchaintechnologie kan worden gebruikt voor allerlei soorten gestructureerde informatie en kan transacties tussen twee of meer partijen sneller, goedkoper en veiliger te verwerken dan met gecentraliseerde transactiesystemen mogelijk is.

Nu niet alleen startups, maar ook bestaande grote bedrijven zich op blockchaintechnologie storten, komt de doorbraak dichterbij.

Machtsverschuiving van centrale autoriteiten naar gebruikers

Blockchain is nieuwe technologie en ook de terminologie daaromtrent is nog in ontwikkeling. Begrippen als gedistribueerd grootboek of peer-to-peer transactiesysteem hebben zonder context voor de meeste mensen geen betekenis. In essentie komt het erop neer dat Bitcoin een toepassing is van blockchaintechnologie, die gebruik maakt van een gedistribueerde database. En een database kan je ook een grootboek noemen. Nu stap voor stap.

Bedrijven en instellingen houden allerlei administraties bij. In een grootboek worden transacties vastgelegd en het eigendom geregistreerd. Vroeger gebeurde dit op papier, tegenwoordig in geautomatiseerde transactiesystemen. Alle gegevens liggen vast in databases. Als een transactie plaatsvindt tussen twee organisaties, werken beide partijen hun administratie bij.

Ingewikkelder zijn administraties waarin eigendom en transacties van derden worden bijgehouden. Banken beheren betaalrekeningen, spaargelden, aandelen en hypotheken van hun klanten. Het Kadaster registreert het eigendom van onroerend goed. De Rijksdienst voor het Wegverkeer houdt bij welke auto’s op de weg zijn. Bij elke overboeking moet wat er aan de ene kant bijkomt aansluiten op wat er aan de andere kant afgaat. Vertrouwen is essentieel voor het functioneren van dit systeem en deze organisaties besteden dan ook veel aandacht aan het beveiligen van hun systemen.

Nieuw bij blockchain is dat de database niet wordt beheerd door een centrale organisatie als een bank of kadaster. Alle gebruikers in het netwerk hebben een kopie van de database en iedereen beschikt real-time over dezelfde informatie. De verificatie van de transacties is in het netwerk belegd door middel van een consensus mechanisme. Pas wanneer meer dan de helft van de databases een transactie goedkeurt, wordt deze geaccepteerd en toegevoegd. Transacties kunnen niet verwijderd worden, zodat de transacties ook altijd traceerbaar zijn. De betrouwbaarheid wordt verder vergroot door de data te versleutelen en door de toegang te controleren.

Door de transacties en de controle daarop op deze manier te organiseren, ontstaat een systeem waarvan de betrouwbaarheid niet van een enkele partij afhankelijk is. Er is geen single point of failure. Transacties doen met mensen die je niet kent, kan alleen als er vertrouwen is. De blockchain biedt dat vertrouwen zonder een intermediair die de transacties valideert en die kan interveniëren of censureren.

Toepassingen van blockchain anders dan alternatieve munten

Het gebruik van blockchain is niet beperkt tot munten. Alle mogelijke soorten informatie en eigendom kunnen worden vastgelegd en transacties gefaciliteerd, bijvoorbeeld ter ondersteuning van het internet der dingen (The Internet of Things). Als je een wasmachine hebt die je aan het internet hangt, kan die automatisch wasmiddel bestellen. In de blockchain kun je registreren welke machine van wie is en waar het wasmiddel moet worden besteld. Je kunt automatisch de betaling doen en de eigenaar via berichten op de smart phone op de hoogte houden.

Veel databases die registreren wie het eigendom van iets heeft of bepaalde rechten heeft op het gebruik daarvan lenen zich voor blockchain. Te denken valt aan fysieke eigendommen, zoals onroerend goed, auto’s en edelstenen of intellectueel eigendom zoals kunst en wetenschap. Zo kun je bijvoorbeeld fraude of diefstal bestrijden.

Ook elektronisch stemmen kan met blockchain worden geregeld. In de blockchain ligt vast wie stemrecht heeft, wie het stemrecht heeft gebruikt en wat er gestemd is. Andere toepassingen zijn spelletjes, gokken en weddenschappen. Op allerlei terreinen ontstaan nieuwe markten.

Openbare en private blockchains

Bitcoin is een voorbeeld van een openbare blockchain, internationaal ook wel aangeduid als een permissionless  blockchain. Iedereen kan hieraan meedoen.

De grootste groei vindt momenteel plaats in de private blockchains. Alleen speciaal daartoe aangewezen computers mogen meedoen. Vandaar dat dit ook permissioned blockchain wordt genoemd. Veel commerciële organisaties willen de regie en de controle over de data niet uit handen geven. Dit wordt niet alleen gedreven door zorgen over de beveiliging, maar ook door wet- en regelgeving.

Toezichthouders, vooral in de financiële sector, spelen hier een grote rol. Zij zijn gewend financiële instellingen aan te spreken op de betrouwbaarheid van hun systemen en dat is bij een publieke blockchain niet meer mogelijk. Banken moeten bovendien voldoen aan regels met betrekking tot witwassen (Anti Money Laundering) en de herkomst van de financiële middelen van hun klanten (Know Your Customer).

Dit betekent effectief dat toezichthouders aandringen op private en permissioned blockchains. Om bepaalde transacties te kunnen tegenhouden of juist garanties te kunnen geven, blijft de rol van de financiële instelling als intermediair in het proces van belang.

Consortia zetten standaarden, bevorderen toepassingen en houden regie

Mogelijke blockchaintoepassingen in de financiële sector zijn de relatief arbeidsintensieve en complexe administraties van bijvoorbeeld internationale valutahandel, obligaties en opties. Het is mogelijk om contracten vast te leggen in een openbaar grootboek, terwijl de individuele gebruikers anoniem blijven. Toezichthouders kunnen wel de activiteiten op de markt volgen, maar niet zien wie bepaalde transacties heeft gedaan.

Verschillende financiële instellingen hebben zich intussen verenigd in consortia die als doel hebben blockchaintechnologie verder te ontwikkelen. ING is aangesloten bij R3, een consortium van meer dan 40 grote banken. ABN AMRO is onderdeel van het Hyperledger project, wat een meer diverse groep van financiële instellingen, adviseurs en IT bedrijven is.

Het zal voor de vele startups die zich ook met blockchain bezighouden heel moeilijk zijn om hiermee te concurreren. Het ligt voor de hand dat startups gaan samenwerken met de grote partijen. Zij worden dan minder disruptor en meer co-creator. Blockchain brengt wel efficiëntie, maar niet het einde van financiële instellingen, zoals soms wordt beweerd.

Blockchain platforms

En dan zijn er inmiddels ook blockchain platforms, zoals Ethereum, die blockchaintechnologie als een service aanbieden. Hier kun je je eigen applicaties maken zonder zelf blockchaintechnologie te hoeven ontwikkelen.

Ethereum biedt een wereldwijde infrastructuur voor smart contracts waarmee je eigendom kunt registreren en kunt verhandelen. Alle voorwaarden liggen vast in de blockchain en worden automatisch uitgevoerd (self-executing). Het idee is dat juist omdat niemand dit meer controleert, iedereen erop kan vertrouwen.

Houd rekening met exponentiële groei

Terwijl Bitcoin en andere alternatieve munten overhyped zijn, heeft de achterliggende blockchaintechnologie veel potentie. De mogelijke voordelen zoals het reduceren van transactiekosten en beperken van fraude rechtvaardigen nader onderzoek en meer experimenten.

Blockchain is een typisch voorbeeld van een exponentiële technologie. De eerste fase van de ontwikkeling gaat langzaam en blijft onder de radar. We hebben tot nog toe geen succesvolle en grootschalige toepassingen van blockchain gezien. Maar als de voortekenen niet bedriegen, nemen  de investeringen in blockchain verder toe en wordt blockchain ook door grote, bestaande organisaties omarmt. Dan komt tussen 2020 en 2025 het omslagpunt waarop blockchaintechnologie de voorkeur heeft boven de oude (legacy) transactiesystemen.

Comments are closed.