Scenarioplanning: is je strategie bestand tegen meerdere toekomsten?
Elke strategie leunt op aannames over de toekomst: over klanten, technologie, regelgeving, concurrentie. Zolang de wereld zich daarnaar gedraagt, merk je daar weinig van. Maar in tijden van snelle verandering werken businessmodellen van vroeger niet meer en disruptie komt zelden aangekondigd.
Met scenarioplanning verken ik samen met directies, besturen en commissarissen de plausibele toekomsten van hun sector, en wat die betekenen voor de strategie van vandaag.
Herken je deze vragen?
Wat kan er de komende vijf tot tien jaar veranderen in onze omgeving?
Onze strategie leunt op aannames. Kloppen die nog?
Hoe komen we tot besluiten bij grote onzekerheid?
Geen voorspellingen, maar toekomstbeelden
Scenario’s zijn plausibele beelden van de toekomst van een relevante omgeving, meestal een sector. Het zijn geen voorspellingen, maar op kritieke onzekerheden gebaseerde hypothesen, die aanzetten tot fundamentele strategische reflectie. Goede scenario’s:
- maken meerdere werelden denkbaar
- testen impliciete aannames
- maken kwetsbaarheden zichtbaar
- verdiepen het strategisch gesprek
Ik werk zoveel mogelijk op basis van data, feiten en internationaal onderzoek om zowel de duidelijke trends als de nu nog zwakke signalen van mogelijke verandering in kaart te brengen.
Verder praten over de toekomst van jouw sector?
Een kort gesprek maakt meestal al duidelijk waar de echte vragen zitten. Bel of mail me gerust.
De strategiedag sectorscenario’s
In een strategische sessie van een dagdeel presenteer ik trends en scenario’s voor jouw sector: wat verandert er in de omgeving waarin jullie opereren? In een werksessie vertalen we die toekomstbeelden naar strategische opties voor de organisatie.
Na afloop heb je:
- Een beeld van de plausibele toekomsten van je sector
- Zicht op impliciete aannames en kwetsbaarheden in de huidige strategie
- Strategische opties: waar kun je de ontwikkelingen zelf vormgeven (shaping), waar is aanpassen verstandiger (adapting)
Elke strategiedag wordt op maat gemaakt, op basis van een voorbespreking. De strategiedag staat op zichzelf, maar kan ook het begin zijn van een langer strategietraject. Die keuze maak je daarna.
De werkvorm: Three Horizons
Voor de workshops gebruik ik een werkvorm op basis van de Three Horizons-methode (Bill Sharpe, Three Horizons: The Patterning of Hope, International Futures Forum, 2013). Aan de hand van vijf vragen tekenen de deelnemers hun eigen route naar de toekomst: waar staan we vandaag, waar willen we heen, en hoe komen we daar? We werken met voorgedrukte posters, zodat het tempo erin blijft en iedereen aan tafel actief meedoet.
Van scenario’s naar een herijkte strategie
Een scenariotraject werkt van buiten naar binnen en van later naar nu:
- Trends en kritieke onzekerheden: wat weten we redelijk zeker en waar zit de echte onzekerheid?
- Scenario’s uitwerken: een beperkte set plausibele toekomstbeelden van de sector, gebouwd op de kritieke onzekerheden
- Strategische opties: de huidige strategie afzetten tegen elk scenario levert inzicht op: wat houdt stand, wat knelt en welke nieuwe opties ontstaan? Welke maatregelen zijn in elk scenario verstandig (no regret) en welke renderen alleen in één toekomst?
- Backcasting naar een roadmap: terugplannen van gewenste positie naar vandaag met een beperkte set indicatoren om te volgen welk scenario zich daadwerkelijk aftekent
Het resultaat: een herijkte strategie met roadmap en scenario’s die daarna dienstdoen als stuurinstrument in plaats van eenmalige exercitie.
Gaat je vraagstuk specifiek over AI? Dan zijn omgevingsscenario’s één van de bouwstenen van een AI-strategie →. Scenarioplanning gaat over de toekomst van je sector in de volle breedte.
Strategie die standhoudt in meerdere toekomsten
Scenarioverkenning voor robuustere besluitvorming
Veel organisaties ontwikkelen strategie alsof de toekomst voorspelbaar is. Een landelijke kennisorganisatie wilde juist inzicht krijgen in hoe verschillende plausibele toekomsten de strategische keuzes van vandaag beïnvloeden.
Aan de hand van een scenarioverkenning zijn de belangrijkste onzekerheden en drijvende krachten uitgewerkt tot meerdere toekomstscenario’s. Deze vormden de basis om beleidsopties, investeringen en strategische keuzes systematisch te toetsen en onderscheid te maken tussen keuzes die in vrijwel alle scenario’s verstandig zijn en keuzes die afhankelijk zijn van specifieke ontwikkelingen.
De scenarioverkenning maakt strategische besluitvorming robuuster door niet uit te gaan van één voorspelling van de toekomst, maar van meerdere plausibele ontwikkelingen. Zo ontstaat beleid dat ook standhoudt wanneer de werkelijkheid zich anders ontwikkelt dan verwacht.